Schrijven vanuit de lezer – met trainer Karlijn Hendrix en visitator Evelien van Diemen

 Hoe schrijf je met de lezer voor ogen? Niet door te beginnen met lange verhalen over bevindingen en pas aan het eind de conclusie te presenteren. De lezer wil direct een helder antwoord op zijn of haar vraag, gevolgd door de onderbouwing. Een boeiend gesprek met schrijftrainer Karlijn Hendrix en visitator Evelien van Diemen van Procorp. 

Reacties of vragen? Stel ze via: podcast@visitaties.nl.

Transcript

0:05

Welkom in de SVWN podcast Visiteren zoals het bedoeld is. De podcast van de Stichting Visitatie Woningcorporaties Nederland. Fijn dat je luistert naar deze aflevering van de SVBN podcast Visiteren zoals het bedoeld is. In deze podcaststreeks zijn we eerder ingegaan op goede beeldvorming, gespreksvoering en oordeelsvorming in visitatie. Vandaag bespreken we hoe je een goed visitatierapport schrijft. Mijn naam is Paul Doevendans, adviseur van SVBN en ik ga in gesprek met Evelien van Diemen van Visitatiebureau Prokorp en met schrijfttrainer Carlein Hendricks, verbonden aan opleider Avisena. Van harte welkom, Evelien en Carlijn. Dankjewel. Fijn dat jullie er zijn. We troffen elkaar nog maar kort geleden in de masterclass die SVWN samen met AVSA heeft georganiseerd om een goed visitatierapport te leren schrijven. Evelien, jij nam het deel als visitator en Carlijn, jij was erin de trainer en je gaf de training aantrekkelijk schrijven. Klopt, he? Klopt. Goed. Voordat we in gesprek gaan over het schrijven van goede visitatieapporten, wil ik toch even graag naar de kennismak met jouw visitatorschap, Evelien, en met jouw trainerschap, Carlijn. Zullen we dat doen? Prima. Evelien, even een vaste startvraak in deze podcastreeks die luidt. Zou jij in een paar zinnen kunnen zeggen, wat volgens jou een goede visitatie is, of een visitatie zoals bedoeld, voor mij is een goede visitatie geslaagd als de coöperatie zich enerzijds herkent in het beeld wat ze terugkrijgen, maar anderzijds ook echt nieuwe inzichten in eruit haalt. Want dan gaat visiteren niet alleen over verantwoorden, maar juist ook over het leren en het kunnen verbeteren. Als ik dan kijk naar mijzelf als visitator in die gesprekken die gevoerd worden, dan probeer ik vooral heel nieuwsgierig te zijn, diep te luisteren, door te vragen. Want in mijn optiek zitten de meeste waardevolle inzichten niet in het lezen van de documenten, wat we natuurlijk ook moeten doen, maar juist in de gesprekken. En als een visitatie dan uiteindelijk leidt enerzijds tot herkenning en reflectie, maar anderzijds ook gewoon echt leuk is en de coöperatie nieuwe energie opdoet om zich verder te ontwikkelen. Ja dan is dat volgens mij wel. En dan ben jij blij als er zo'n soort visitatie is geweest. En schrijven, dat noemde je even niet. Je had het vooral over de gesprekken. Terwijl we het hier vandaag wel gaan hebben over dat schrijfwerk. Zeker. Ja, en natuurlijk is het rapport een onderdeel van de visitatie. Maar ik denk uiteindelijk dat in de visitatiedagen zelf en in de gesprekken nog de meeste meerwaarde zit. Oké, want wat ontstaat er dan in die gesprekken? Anders dan in zijn rapport, toch even? Je neemt sowieso natuurlijk de verschillende perspectieven van de verschillende partijen mee. En ik denk dat je er ook voor kan zorgen dat mensen met elkaar meer in gesprek gaan en daardoor de coöperatie uiteindelijk verder kunnen helpen en inzichten kunnen. En dat vind jij leuk? Het geeft jou plezier, zal ik maar zeggen. Zeker. Ja, nou hartstikke goed. Hé Carlijna, heb jij verstand van schrijven? Dat is jouw vak, om mensen te helpen om een goed rapport te schrijven, bijvoorbeeld. Dat doe je met professionals, neem ik aan. Wat voor type professionals zijn dat? De meeste mensen die ik train, hebben een HWO of WO-achtergrond, en zijn allemaal mensen die heel veel tekst op papier moeten krijgen, of het nou beleidsrapporten zijn, of brieven of e-mails, als het maar informatief schrijven is, tenminste, dat is mijn doelgroep. En dan kun je denken aan reclasseringsadviezen voor het OM of pensioenbrieven voor een pensioenfonds, of de e-mails die Rijkswaterstaat de deur uitdoet. Ja, en heb je al met visitatoren ooit van doen gehad? Nog nooit, maar wel met woningcorporaties. Oké, woningcorporaties wel. En wat viel je op bij visitatoren, zo, even als groep die ook leert schrijven? Dat is inderdaad wat Evelien zegt heel veel op de gesprekken zitten en ook de dagen die ze dan soms organiseren. En dat schrijven een soort bijvangst is, eigenlijk. En dat is prima, natuurlijk. Want ik kan me heel goed voorstellen dat tijdens gesprekken er dan meer contact ook gemaakt wordt, dat kan toch net wat meer dan op papier. En dat dan misschien de bedoeling van de visitator na die woningcorporatie nog beter overkomt. In deze masterklas ging het toch ook wel over om het vakmatschap op het gebied van schrijven te versterken. Hoe zullen we dat noemen? Is dat schrijverschap? Heet dat zo? Dat zou kunnen. Wat is een kern van goed schrijverschap, als je dat zo noemen? Het belangrijkste vind ik dat je je verplaatst in de ontvanger. Dat je niet vanuit jezelf schrijft, maar dat je bedenkt, welke vragen heeft de lezer eigenlijk over dit onderwerp? En hoe kan ik daar zo te point mogelijk op antwoorden? Nou, daar gaan we zo meteen even wat dieper op in, wat inderdaad ook vuistregels zijn, om goed te schrijven. Daar heb jij natuurlijk heel veel verstand van. Laten we nog eens even kijken naar het goed schrijven. En dan begin ik toch weer even met de praktijk van visiteren, even maakt überhaupt schrijven en rapporteren, hoe maakt dat onderdeel uit van een visitatie? Hoe zit dat? Nou, ik denk dat het rapportschrijven niet het eindstuk is van een visitatie op zich. Ik denk dat het een integraal onderdeel is. Als je de visitatiedagen hebt, dan ben je natuurlijk heel veel informatie aan het ophalen. Perspectieven, eventueel dilemma's, kansen, eigenlijk die hele verzamelbak met informatie. Die probeer je te vangen, die vat je samen in het rapport. En in dat rapport geef je ook betekenis aan datgene wat je eigenlijk hebt opgehaald. Oké, want je zegt het is voor mij niet per se het eind of zo. Maar in de fasering zit het wel dicht tegen het einde aan, toch? Het maken van een rapport? Of schrijf jullie het al eerder? Maar zeker in mijn rol als visitator secretaris, ben ik al gedurende de visitatiedagen zelf al aan het nadenken, heb ik alle informatie opgehaald, heb ik alle vragen gesteld om uiteindelijk een goed rapport te kunnen maken. Dus het is wel iets wat gedurende de hele visitatie wel meeloopt. Is het moeilijk om een visitatierapport te schrijven? Vind je het lastig? Ik moet wel eerlijk zeggen dat gedurende de tijd en ik er meer geschreven heb, wordt het makkelijker. Wat dat betreft, is het terecht denk ik een ambacht. Je het oefening baat kunst. Maar nee, ik denk dat methodiek zeven op zich wel een structuur biedt waarin waarin je een redelijk makkelijke kant hebt. Dus het rapportageformat als onderdeel van de methodiek, dat helpt, zeg maar. Ja, dat denk ik wel. Soms is het ook wel eens lastig. Omdat sommige velden wel eens aan elkaar schuren. En dan is het wel eens van welke informatie zet ik in welke voor. Zou er dubbel eens kunnen ontstaan of zo? Daar check ik altijd achteraf nog even dubbel op in. Ja, heb jij visitatie mee waar je zegt. Dit was echt zo'n fijn rapport. Dat heb ik echt zo fijn kunnen schrijven. En waarom dan? Waarom was dat dan een fijn geschreven rapport voor jou? Nou, ik weet niet of ik daar meteen in mijn hoofd een voorbeeld bij heb, maar wat ik wel het meest prettig vind is als een rapport gewoon helder en duidelijk is. Dat het relatief makkelijk te lezen is voor zoveel mogelijk lezers. En ik denk dat wij ook wel opletten dat de woorden heel zorgvuldig gekozen zijn. Ik denk dat je de woorden zo moet formuleren dat het de coöperatie vooral helpend is. Om een voorbeeld te geven als je bijvoorbeeld een coöperatie hebt die een wat lastigere verhouding heeft met een gemeente. Dan constateren wij dat als visitatiebureau natuur. Daar moet je iets over schrijven. Maar dan wil je het eigenlijk wel zo opschrijven dat het de relatie niet nog meer schaat, maar juist helpend is en uitnodigt tot gesprek tussen de partij. En dan denk je toch aan de impact die het heeft, zoals je opschrijft. Zeker. Nou is een visitatierapport, oor je wel eens ook ingewikkeld omdat je naar meerdere doelgroepen schrijft. Dus je hebt niet alleen de coöperatie, waar je het net over had, maar ook die huurders, die gemeente, andere partijen. Wat maakt het daarin lastig dat je die meerdere doelgroepen hebt. Ik weet niet of dat voor mij persoonlijk als ik schrijf per se heel lastig maak. Ik denk dat ik probeer zo helder mogelijk te schrijven. En juist wat ik net ook al aangaf, het rapport zo probeer op te stellen dat het juist voor iedereen toegankelijk is. Dus dat is wel. Dat is dan wel een uitdaging, denk ik, toch? Dat het voor iedereen ook even fijn leest, goed leest. Ik denk als je vanuit die grondhouding schrijft, dan kom je daar. Dan kom je naar eind, zeg maar. Ga even naar de expert van goed schrijven, zeg maar Carlijn. Wat is voor jou goed schrijven? Laten we even kijken wat is goed schrijven in jouw woorden, dat de ontvanger, tenminste van informatief schrijven, daar ga ik over, dat de ontvanger snel de boodschap daaruit weet te filteren, meteen eigenlijk de boodschap ziet, en dat die vriendelijk op papier staat. Wat Evelien zegt dat je niemand voor de schenen voor de schenen schopt, je zegt wel, het is informatief schrijven. Wat maakt dat specifiek? Je hebt natuurlijk ook wervend schrijven. Dus dan moet je vaak wat mensen overtuigen schrijven. En wat ik doe, is voornamelijk echt informatief schrijven. Wat is precies de boodschap? Waarom? Dus ook bij een visitatierapport, hoe staat het op dit en dit en dat vlak? Dit is het antwoord, want en dan ga je uitleggen wat er precies speelt. Ja, dan gaf jij die training aantrekkelijk schrijven, had je hem genoemd. Nou, is een visitatierapport soms ook een beetje. Het mag ook kritisch zijn, zeker als het gaat om die coöperatie ook verder te brengen. In wat je meegeven aan die coöperatie en dat kan leren. Staat dat op gespannen voet wat jou betreft, dat aantrekkelijk schrijven en het kritisch schrijven. Of is dat iets wat je kunt verenigen? Zeker. En ik zou aantrekkelijk schrijven. Het is natuurlijk om mensen ook een beetje te trekken naar zo'n masterclass, maar het gaat bij mij vooral om to the point schrijven. To the point, dat vond ik ook interessant. Want wat is to the point schrijven? Dat je meteen vertelt waar het over gaat, meteen antwoord geven op de vraag die er eigenlijk in de hoofden van de lezers is. Dus dat je niet moet zoeken naar het antwoord. En dat kan ook betekenen dat je dan je stijl of je manier van schrijven aanpast op die lezer, zeg maar. Nou, eigenlijk niet. Ik vind dat je van jezelf uit moet bedenken van hoe wil ik overkomen? Nou, wil je bijvoorbeeld fris overkomen en duidelijk overkomen, dan gebruik je gewoon korte zinnen en eigentijdse woorden. Geen in zaken conform en diente en gevolgen. Maar gewoon normale spreektaal. Maar kan het ook zijn dat je zo niet wil overkomen, dat hoor ik je zeggen. Sommige mensen die zeggen vaak wel dat ze zo willen overkomen, maar dan op het beschrijven gaat het dan toch anders. En sommigen kiezen er inderdaad bewust voor om wel langere zinnen te maken, omdat ze dat mooi vinden staan. Of duurdere woorden, omdat ze dat mooier vinden. Maar ik denk, ja, dan is vooral zendegerichte gedachte. Terwijl ik altijd denk, de ontvanger wil toch gewoon echt duidelijke, leesbare zinnen. Ja, en die moet hij niet gaan zoeken in het rapport, zeg maar, in dit geval? Nee, het moet gewoon makkelijk leesbaar. Mens hebben vaak geen tijd, hè. Dus iedereen is vaak druk. Die wil je zo snel mogelijk door zo'n rapport heen. Ja, want ik zag ook dat je behoorlijk voorbereid ook op die masterclasses die je gaf. En toen had je ook een aantal visitatierapporten had jij bekeken. Uiteraard. Wat was jouw indruk daarvan? Heb je een indruk van zo'n visitatierapport? Jazeker. De visitatierapporten zijn volledig. Je ziet ook dat de visitatoria hun best doen om alle informatie erin te zetten. Ik vind ook het taalgebruik en de manier waarop het geschreven is, leest echt prettig. Het is niet echt heel moeilijk om de zinnen te lezen. Waar nog een verbeterslag in zit, vind ik zelf, is meer to the point schrijven. Soms moest ik echt zoeken naar het antwoord wat ik verwachte bij een bepaald kopje. Ja, dat to the point schrijven, dat heeft eigenlijk wel meerdere onderdelen. Dus je gaf ons gewoon drie bijna schrijfregels mee, zal ik maar zeggen, die je moest hanteren als je ging schrijven. De eerste was, dat had je net al genoemd, van verdiep je in de lezer en in de vragen van de lezer. Dat was een belangrijk uitgangspunt. Als je aan het schrijf gaat, wat waren die anderen? Kun je er een paar noemen die je hebt genoemd, ook in de masterclass, die ons werd meegegeven? Ja, ik zeg altijd je gaat schrijven, ga eerst bedenken op welke vragen wil de lezer antwoord hebben. En als je drie vragen helder hebt, dan ga je antwoord geven op die vragen, maar dan ga je eerst antwoord geven en dan de uitleg. En als derde, dat waren de eerste twee, en als derde is het ook belangrijk dat ze in een lekker fris geschreven zijn, wat ik net zei, dat het frissaalgebruik is. Even terug naar die tweede. Want dat je een bepaalde volgorde hanteert. Dat noemde jij het piramidemodel. Dus je gaat van de trechter naar de piramide. Leg dat eens even uit wat je daarmee bedoelt. Je ziet vaak dat mensen heel veel informatie verzamelen en dan beginnen ze een heel verhaal van wat ze allemaal in hun hoofd hebben, beginnen ze op papier te zetten. En ergens tussen de regels door zie je dan ook dat is wat ze eigenlijk willen zeggen. Maar dat is logisch, omdat het brein zo werkt van mensen. Ze gaan oh, en dit heb ik gezien en dat heb ik gezien. Dus kunnen we concluderen dat. Dus het is een logische volgorde van denken in het brein van de mensen. Alleen de ontvanger, dat is trechter, maar de ontvanger wil het graag andersom. Oké, want waarom wil hij dat andersom? Die wil meteen. Die wil meteen de boodschap weten. En die staat dan bovenaan, in de piramide zou je kunnen zeggen. En daarna werk je uit de toelichting of de onderbouwing. Ja, dat is net hetzelfde als dat vroeger in rapporten heel vaak een conclusie onderaan in een rapport stond. En dan gaan mensen als dan zo'n rapport krijgen, meteen achterin kijken. Wat is de conclusie? Je hebt helemaal geen tijd of zin of geen concentratie om het hele rapport te lezen. We willen eerst weten wat is de conclusie? Je denk ja, zet dan ook die conclusie of de boodschap, iedere keer meteen vooraan. En dan had je het ook nog over, net zei je dat was punt 3, dat was die kort frisse zinnen. En je had een prachtig voorbeeld hadden over 1930 taal, zal ik maar zeggen. Klopt. Dan moeten we achter ons laten wat jou betreft. Zeker. Ik vind het altijd bijzonder dat als ik mensen in een training heb en ook bij de masterclasses, dat we met elkaar gewoon 2026 taal, 2026 taal spreken. Ik zeg wat bezigen. Om mensen wat te triggeren. En dan op het moment dat ze dan gaan schrijven, gaan ze opeens een eeuw terug en dan gaan ze opeens die woorden uit de kast halen. Ik denk ja, waarom? Het wordt er niet frisser door. En het wordt er niet altijd even begrijpelijk door. En dat vind ik toch wel belangrijkst ook. Oké, even als je dit hoort van Carlijn, die drie regels, dus verdiep je in de lezer en de lezersvraag, zal ik maar zeggen. Dan de volgorde van het piramidemodel hanteren waar het gaat over het rapporteren, zeg maar. En dan een kort frisse zin. Als je nou kijkt naar jouw manier van schrijven, tot de masterclass zeker dan bij, was dat al zo? Hanteer je dit soort regeltjes of kende je ze überhaupt? Ik hanteerde ze niet bewust in ieder geval. We werden tijdens de masterclas door Rakkerlijn uitgedaagd om eens te kijken in onze eigen rapporten en gelukkig. Want ik heb een eentje hier van jou, de maatschappelijke visitatie van Delta wonen, die is nog vrij recent. En als ik die drie regels hier langs leg, waar kom je dan zelf op uit als je naar zou kijken? Het viel maar mee. Er ging onbewust toch vrij veel goed. Maar het is wel goed om bewust bekwaam te worden. Dus in dat opzicht veel van Carlijn geleerd. Want je hoorde ook wel zei jij volgens mij dat het wel meeviel als het ging over de stijl van de visitatiereporter is dat goed? Het frissen en dat soort dingen. Het zijn vaak vlotte teksten, tenminste, dat valt mij op. Soms heb je van die teksten waarvan je denkt, oh, dat is echt hard werken om doorheen te komen. Het leest lekker, maar ik moest nogmaals wel zoeken naar wat is precies hier het antwoord op de vraag die ik heb. Piramide, dat mag wel even wat sterkeren, dat model handeling. De structuur van het rapport kopjes ook, had je het ook over. Wat kunnen kopjes doen? Het werken met goede kopjes. Hoe werkt dat? Bij een kopje weet je al eigenlijk waar de tekst over gaat. Dus dat zet alvast dat luikje open en je gedachte van oh, nou gaat het hierover. Dus je wordt alvast een beetje gestuurd. En het is meteen op de lezersvragen. Een kopje geeft ook aan van oh, nu gaat er iets over verduurzaming komen. O nu gaat iets komen over de besluitvorming. En dan verwacht je meteen het antwoord daarachter. Terwijl als ze dan eerst vaak hebben mensen de neiging om nog allemaal een inleiding te doen en nog een inleiding. En dan allerlei voorbeelden te noemen en denk ik. Nee, ik wil weten wat het antwoord is. En dan wil ik pas. En dat kopje zelf kan ook al een stukje van het antwoord staan. Dat mag toch? Je mag ook in het kopje al een beetje. Er zijn verschillende soorten kopjes. Je kan een vraagend kopje, je kan een kopje in de vorm van een kernboodschap. Meteen het antwoord bijvoorbeeld. Je kan ook één of twee woorden gebruiken. Dat kan allemaal. En dat helpt. In de structuur, in de duidelijkheid voor de lezer. Ja als ze maar dezelfde structuur gebruiken, dat is wel handig in een rapport. We hebben twee masterclasses meegemaakt. Carlijn, je hebt er twee verzorgd. Even, je hebt er één bij gewoond. Ik mocht ook bij twee van die masterclass te gast zijn. Wat nemen we mee? Wat neem jij mee, Evelien, uit de masterclass die je hebt gevolgd? Nou, ik denk wel in eerste instantie het bewust schrijven vanuit die lezersvraag. En ik denk dat de piramide daar mij het meest bij gaat helpen om die in gedachten te halen. Oké, de piramide. En ik begreep ook Carlijn, als je een piramide hanteert, dan schrijf je ook iets korters. Tenminste, de trechter had ook een groter figuur in jouw presentatie dan de piramide. Dat klopt. Hoe werkt dat eigenlijk, dat je dan ook misschien meer to the point gaat schrijven? Omdat je als je een vorm van een piramide schrijft, dat je alleen maar het antwoord geeft met de want, want. Dus met de uitleg daarbij. En dan ben je heel snel klaar. Terwijl als je vanuit jezelf gaat schrijven, de zendergericht, dan ga je een heel verhaal opschrijven met ergens in dat verhaal, de kernboodschap en argumenten en dan schrijf je vaak te veel. Wil niet zeggen dat je belangrijke informatie weg moet laten, want dat is absoluut niet de bedoeling. Maar die kun je dan weer vangen in een argument die onder de boodschap komt. Maar vaak schrijf je dan wel korter. En dan voorkom je ook dubbelingen, dat is ook wel belangrijk. Dubbelingen voorkomen. Wat was jou opgevallen in die mask? Als je hebt met twee keer ongeveer 16 visitatoren gezeten, wat viel jou op in dat gezelschap of in wat je waarnam van deze mensen? Nou, vooral dat ze heel leergierig waren, dat vond ik heel leuk. En dat ze aan het einde zeiden van, oh, hebben we allemaal wel iets geleerd. Dus ik ben vol goede hoop dat ze de rapporten nog beter worden. Nou, herkent me wel. Dat waren ook wel levende en levendige voorbeelden die jij en oefeningen die jij had. Dat was de 1930 Bingo, dat ging natuurlijk over die oude taal, zal ik maar zeggen, we hadden de oudere reis. Wat hadden we nog meer? We hadden een romantische trip. Kun je daar eens wat over vertellen, Carlijn? Ja, een romantische trip. Ik heb een verhaal verteld. Maar die hielp gezet, die pakte wel, vond ik. Ja, weet je, soms als trainer dan bij een soort stand-up comedia. Het ging over actief schrijven. Dat veel mensen nog worden en zullen en zal gebruiken. En dat is vaak niet concreet. Dus word begeleid of wordt georganiseerd. Ja, door wie dan? Dus het maakte onduidelijker als je niet actief schrijft. En het is ook afstand. Dat zijn van die dingetjes die bijblijven. Het viel mij overigens ook op dat je dat in het gesprek met de deelnemers dat het ook wel mogelijk bleek om aan de ene kant concrete regels te hanteren en tegelijkertijd ook wel de ruimte te vinden om nog een beetje je eigen stijl te kunnen pakken. We hadden zelfs ook interessante gesprekken en discussies over. Hey, past dat dan nou? En wanneer kan ik toch misschien een iets ouder woord gebruiken, misschien ook niet. Dus je hebt regels en tegelijkertijd heb je ook gewoon van je kunt het ook wel een beetje meebewegen naar je eigen stijl. Mag dat? Nou, regels wil ik niet zo stellen. Ik zeg wel tegen mensen van dat wat ik vertel, doe ermee wat je fijn vindt en wat je vindt passen. En als je het er niet mee eens bent, leg het naast je neer. Alleen, ik heb natuurlijk wel een hele duidelijke mening over wat ik goed vind in een rapport en wat niet. En er is inderdaad wel een aantal mensen dat heel graag nog wel heel bleef taalgebruik wil bezigen. Ik zeg het weer. Ik ben er geen voorstander van op. Nee, ik bedoel het misschien ook wel een beetje van ja, zo'n visitagerapport is een rapport waar je heel informatief moet zijn, wat je net ook zei. Terwijl je in als je een romans schrijft of een thriller schrijft, op een hele andere manier toch ook je verhaal kunt doen. Zeker, daarom heb ik het ook uitsluitend over informatief schrijven en niet over amuserend schrijven of wervend schrijven. Echt anders. Want in een visitatierapport evenien. Da staan natuurlijk hoofdstukken in met bevindingen rondom de maatschappelijke waarde of maatschappelijke verankeringen enzovoort. Maar er staat ook bijvoorbeeld een recensie in. Hoe kijk je naar dat? Mag dat voor jou een andere karakter of een andere vorm krijgen? De recentie ten aanzien van de hoofdstuk. Andere bevindingen, hoofdstukken zou je kunnen zeggen. Mag dat? Na, een heel andere stijl dat gebruikt niet. Maar het heeft natuurlijk wel een andarter. In de zin dat je in de recentie. meer het overal beeld mee wil geven en de belangrijkste bevindingen eruit wil lichten. En in de hoofdstukken aan zich ga je natuurlijk wel dieper in op de onderwerpen. Oké, maar misschien ook wel dat een recentie wat reflectiever is, misschien wat creatiever geschreven mag worden. Even zoeken hoor. Herken je dat. Ik denk reflectiever zeker. Of het per se creatiever moet. Nee, dat denk ik niet. Ik denk dat je er vooral moet proberen weg te blijven van dat het een samenvatting wordt van de rest van het stuk. Vind ik soms over hun zelf nog wel eens een uitdaging. Maar dat je vooral zorgt dat je de kernboodschappen eruit haalt van waar de coöperatie zich en herkent, maar ook mee verder kan en van kan leren. Carlijn, nou hoor ik dat je rapporten en visitatierapporten ook, dat je daar je best in kunt laten helpen met AI. Hoe zit dat eigenlijk? Zo veel gegeven met AI? Zeker. En ik zou het ook zeker gebruiken als het kan. Ik wijs mensen er wel altijd op om niet alleen maar van AI af te gaan. En bijvoorbeeld de lezersvragen waar ik het over had, die je dus zelf bedenkt, die wel leidend te laten zijn. Maar voor de rest kun je AI heel goed gebruiken. Hoe doe je dat dan toch? Misschien is dat een beetje een technische vraag, maar hoe werkt dat dan praktisch? Dan ga je je tekst die zet je in het AI-programma en dan geef je allerlei prompts, ja, pomp heet dat allerlei allerlei handvatten mee. Van daar en daar moet het aan voldoen. En uiteindelijk komt er dan een goede tekst uitrollen. Tenminste, je hoopt dat het een goede tekst is. Want ik merk wel dat ik zelf nog heel vaak eraan moet schaven om het nog beter te maken. Oké, want even dat zegt Kalein nu zo. Je kunt je laten helpen, dat mag ook. Er staat nergens dat dat niet mag. Doen jullie dat? Voor het hele rapport? Oe werkt dat dan? Nee, als wij de visitatie hebben gehad, dan heb ik af het algemeen wel in mijn hoofd een beeld van wat ik wil vertellen en wat onze duidelijkste bevindingen zijn. Dus die schrijf ik wel grof, gaat het losse pols al weg, zou maar zeggen. Maar ik gebruik wel AI heel erg om het rapport te laten controleren. En daar kunnen zeker ook de dingen die we van Carlijn hebben geleerd in de training, kunnen we zeker in AI stoppen om daarop te laten toetsen. Dus in het vervolg zeg je van God, we hebben een mooi rapport gegeven, ik noem maar wat voor Delta wonen. Even kijken of het aan de regels van Carlijn voldoet. Nee, maar zeker de tips die Carlijn heeft meegegeven, kunnen we zeker daarin meenemen. Nou, interessant. AI mag ook. Als we nou toch een beetje naar een soort slotronde als het gaat over lessen gaan. Welke lessen we meenemen uit de masterclasses die we nou gevolgd hebben bij Carlijn. Evelien, wat zou jij mee willen geven? Dus je hebt net al benoemd dat jij zelf meeneemt, het Piramidemodel. Om dat meer te hanteren en daarmee bewust mee bezig te zijn. Als je nou andere visitatoren, er zijn er ook helaas niet bij geweest, die hebben dat moeten missen. Wat hebben ze gemist? Wat geef je hen mee? Behalve ook het piramidemodel, denk ik. Sowieso. Ik denk dat dan voor mij de kern overheen blijft staan van ben je bewust wie de lezer is, maar vooral ook zorg dat het een toegankelijk geschreven rapport wordt. En dan kom je ook bij die kortere frisse zin, duidelijke kopjes, goede structuur. Ik denk dat je daarmee eigenlijk de coöperatie, maar ook als een stakeholders, prima het verhaal kunt vertellen, maar daar tevens ook nog voor kan zorgen dat ook die huurder, als die erin geïnteresseerd is, het kan lezen. En uiteindelijk is visiterend natuurlijk, gaat het ook over hoe de coöperatie het voor zijn huurder. Dus het zou mooi zijn als ook de huurder het rapport gewoon goed tot zich kan nemen. Kan dat in één en hetzelfde rapport, denk je, dus de huurder als huurder, niet als huurdersorganisatie? Dat zal verschillen per huur, maar ik denk dat over het algemeen de meeste mensen die afgevaardig zijn in een huurdersorganisatie, die moeten al ten slotte best veel stukken tot zich nemen om hun taak goed uit te kunnen voeren. Die moeten een visitatierapport ook prima kunnen lezen. Nou, zit er in de methodiek of in het visitatieformat niet per se een apart hoofdstuk voor aan gericht aan huurders. Zou dat een idee kunnen zijn? Nou, misschien is dat best wel leuk om één pagina te wijden aan of juist te richten tot de huurder. Of een pagina te richten tot de gemeente. Is dat een idee of denk je van moeten we niet doen? Nou, ik denk niet dat dat noodzakelijk is als je gewoon goed en toegankelijk schrijven. Kijk, het leuke is wel, en daar zou je eigenlijk wel coöperaties toe uit willen nodigen, om niet alleen een bestuurlijke reactie, maar ook een maatschappelijke reactie toe te voegen aan het rapport. Helaas is dat nog gebeurt dat nog niet zo heel veel. Nee, nee. Het is ook geen verplichting nog, maar je zou je in elk geval kunnen uitnodigen, dat zou je. In ieder geval merk je dat er een behoefte is om huurders meer bij de visitatie aan zich te betrekken. Dus je ziet ook steeds meer dat bijvoorbeeld huurders bij het begin, bij het ontwerpen van de visitatie al betrokken worden. Ja, hoe mooi is het dan als je ook met hen af kan sluiten en ook hen de gelegenheid geven om te reageren op de bevindingen die wij in het rapport hebben opgenomen. En dan moet zo'n rapport gewoon toegankelijk en goed leesbaar zijn geschreven. Ik denk dat dat ten alle tijden helpt, maar niet alleen voor de huurders, ik denk dat dat voor iedereen helpend kan zijn als het een goed een helder rapport is. Ja, daar hoor ik toch de alle tijden van Evelien. Mag dat Carlijn, zo in de spreektaal? Alles mag. Evelien dat zeker. Ik zou het niet adviseren. Het zit in ieder geval in mijn spreektaal. Het zit jou in de spreektaal. Dan mag het ook geschreven worden. Carlijn nog even. Als nou mensen zich nog verder willen verdiepen in zoiets als goed schrijven, kunnen ze dat nog? Ze hebben natuurlijk jouw masterclass gevolgd. Misschien zijn ze wel door geïnspireerd geraakt. Niet alleen voor een visitaar. Maar ik denk, hé, dat schrijven is toch eigenlijk al iets moois. Daar wil ik me in verdiepen. Wat zouden ze kunnen doen? Ja, contact met mij opnemen. Dan help ik ze. Als ik de trainingen geef, dan is het altijd tweeledig. Ik wil en de schrijver helpen, zodat ze makkelijker en sneller rapporten en teksten schrijven, maar en uiteindelijk ook de lezer. Dus het gaat erom dat zowel de lezer als de schrijver minder tijd kwijt zijn om een rapport te schrijven en te lezen. Zeker in deze drukke periodes dat mensen of drukke tijden. Mensen hebben gewoon een overload aan informatie. Die hebben gewoon niet de tijd om het hele rapport van A tot Z te lezen. Daar zijn mensen veel te ongeduldig voor. En zelfs nu een rapport maximaal 25 pagina's, dat is nog best veel, zou je kunnen zeggen. We komen van ooit een tijd dat er tientallen pagina's meer geschreven, dat helpt overigens wel. Dat hoor je ook wel terug van kortere format dat je 25 pagina's maximaal mag schrijven. Maar dat is nog te veel om even te lezen. Ik vind 25 pagina's van een rapport veel. En zeker ook omdat ik in het rapport niet alle antwoorden terug kan vinden. Dus ik zou ze wel adviseren om een strakker format te hanteren, met duidelijke vragen geformuleerd vanuit de lezer, wat wil de lezer weten, of wat is het doel van de visitatie en welke lezersvragen horen daarbij. Die als leidraad in een rapport te stellen. En die ook als kopje te laten fungeren. Met tussenkopjes nog erbij, zodat ik als lezer heel snel kan zien. dat is die vraag of dat is dat onderwerp, en dat is het antwoord. Dus ik moet nu echt ervoor gaan zitten en lezen. En het doel van goed schrijven en dus ook aantrekkelijk schrijven, is dat je het antwoord kan zien. Dat je gewoon heel snel door zo'n rapport heen kan gaan. Dit is eigenlijk een advies aan SVWN. Maar SVWN die zorgt dat een format tot stand komt, ook voor het visitatierapport en voor de methodiek. En zeg je eigenlijk van god, kijk nog eens even naar dat format. Misschien kan wat strakker of duidelijker, zodat je ook visiteren de bureaus helpt om een goed rapport te schrijven. Kan helpen. Ja, denk je dat dat goed is? Dat wij ook nog als SVWN eens even kijken naar het format van een visitatierapport? Ja, ik denk dat we nu natuurlijk in methodiek 7 vooral een beschrijving hebben van wat we terug willen zien in het rapport. Maar niet specifiek richtlijnen vinden in de wijze waarop we dat doen. Ik heb nog eens even naar dat format gekeken, en dan zie je ergens staan van het hoofdstuk eindigt met een oordeel van de visitatiecommissie. En dat zou als het piramidemodel gevolgd wordt, misschien wel andersom kunnen zijn, of niet. We beginnen met een duidelijk oordeel van de visitatiecommissie, en dan komt daaronder want, enzovoort. Je hebt het heel snel geleerd, Paul. Goed, dat is goed. Ja, ik heb zeker ook het nodige opgestoken, moet ik zeggen. Dat neem ik ook graag mee, dat piramidemodel uit de masterclass. Hebben jullie eigenlijk nog nabranders? Want ik weet niet of we nou alle luisteraarsvragen. Want daar hadden we ons daar voldoende in verdiept, denk jij, Carlijn, in de luisteraarsvraag van deze podcast. Nou, wat ik nog niet verteld heb, en wat misschien ook wel nuttig is, dat de reden waarom we deze masterclass ook gegeven hebben. Is dat voor veel mensen schrijven lastig is omdat ze het moeilijk vinden om hoofd- en bijzaken te onderscheiden. En visitatoren en ook andere schrijvers, mevrouw of visitatoren, die hebben zoveel kennis opgedaan in dat hele visitatietraject, dat hun hele hoofd vol zit met zoveel informatie. En al die informatie kun je niet op de laser uitstorten. Dus deze methodiek helpt ook om de hoofd- en bijzaken te scheiden. En dus de leervraag zit hem dus ook vaak van oh help, hoe zet ik het op papier wat ik allemaal in mijn hoofd heb. Ja, want het is heel veel, wat je gehoort in al die gesprekken van verschillende mensen. Ja en daardoor worstelen ze vaak om het op een goede, efficiënte manier in zo'n rapport te zetten. Maar dat is dus ook weer een zelderte manier van schrijven. Dus je verdiept in de nogmaals de lezersvragen. Als je die van tevoren bedenkt en dan alle informatie die je hebt daar de antwoorden uit gaat filteren en zo eronder zet, dan help je dus én schrijver en lezer. Super, dat is een mooi slotwoord, denk ik, van jouw skant, Carlijn. Evelien, heb jij nog een slotwoord, of een nabrander die je nog even meegeeft aan de rest van de wereld? Nou, wat misschien wel leuk is om mee te geven, is dat visiteren in mijn optiek het meest van vruchten afweg als het ook leuk is. En als het juist de coöperatie die energie geeft om zichzelf te gaan verbeteren. En als je dat ook in je manier van schrijven in het rapport kwijtkunt, dan wordt het niet een document wat op de plank komt te liggen, waar men het gevoel heeft dat ze echt beoordeeld zijn. Maar dan komt het rapport tot ze en dan zijn ze misschien juist nieuwsgierig naar wat kunnen we nou uit het rapport leren en hoe kunnen we er samen wat mee. Dat rapport zelf kan ook echt inspireren. Ja, ook dat dat rapport mag leuk en fris zijn. Nou, dat lijken me ook van jouw kant hele mooie laatste woorden. Evelien, dankjewel. Evelien en Carlijn, beide ontzettend bedankt voor dit boeiende en wat mij betreft ook plezierige gesprek. Goed om te weten dat er handvatten zijn om die vaardigheid ook van schrijven van een goed visitatirapport onder knie te krijgen. Dank ook aan de luisteraars van deze aflevering van de SVN Podcast Visiteren zoals het bedoeld is. Graag tot de volgende keer. Visiteren zoals het bedoeld is, is een podcast van Stichting Visitatiewoningcorporaties Nederland. Wilt u meer weten of heeft u suggesties? Neem dan contact op met SVBN via wwvisitaties.nl